Mapa leczonych zaburzeń · 10 grup klinicznych · 32 jednostek

Leczenie zaawansowane zaczyna się od właściwej kwalifikacji

PHOENIX koncentruje się na metodach stosowanych u wybranych pacjentów, u których standardowe leczenie nie przyniosło wystarczającej poprawy, było źle tolerowane albo wymaga ponownej oceny. W centrum tej pracy są przezczaszkowa stymulacja magnetyczna (TMS), leczenie z zastosowaniem ketaminy dożylnej oraz leczenie z zastosowaniem esketaminy donosowej.

Mapa obszarów klinicznych, w których rozważa się leczenie zaawansowane lub w których ma ono znaczenie kontekstowe w kwalifikacji. Nie każde rozpoznanie oznacza wskazanie do konkretnej procedury — decyzja zależy od historii leczenia, dokumentacji, przeciwwskazań, bezpieczeństwa i celu klinicznego.

Wyślij zgłoszenie do wstępnej oceny Zobacz metody leczenia

Kontekst kliniczny

Brak odpowiedzi na pierwszy lek to jeszcze nie depresja lekooporna — to moment ponownej oceny terapii, nie automatyczne przejście do metod zaawansowanych.

Główne ścieżki leczenia zaawansowanego

Trzy obszary z najsilniejszymi dowodami klinicznymi

Depresja lekooporna, zaburzenia obsesyjno-kompulsyjne (OCD) i fibromialgia są obszarami, w których metody zaawansowane mają najszerszy zakres zastosowania klinicznego i najbardziej rozwinięte protokoły leczenia. Depresja lekooporna jest jedynym obszarem, w którym dostępne są wszystkie trzy metody PHOENIX — TMS, ketamina dożylna, esketamina donosowa. W OCD i fibromialgii leczeniem zaawansowanym jest wyłącznie TMS.

Depresja lekooporna

Pełna ścieżka — TMS, ketamina dożylna, esketamina donosowa

Brak satysfakcjonującej odpowiedzi na co najmniej dwie adekwatne próby leczenia przeciwdepresyjnego, prowadzone w odpowiedniej dawce i przez wystarczająco długi czas. Ocena obejmuje także poprawę częściową, nawroty po remisji oraz sytuacje, w których działania niepożądane uniemożliwiły kontynuację leczenia w skutecznych dawkach.

TMS Ketamina dożylna Esketamina donosowa

Dostępny jest również intensywny protokół SAINT/SNT — pełen cykl TMS przeprowadzony w pięć dni.

Zaburzenia obsesyjno-kompulsyjne (OCD)

Główna ścieżka — TMS

Natrętne myśli (obsesje) i powtarzalne czynności (kompulsje) o znaczącym wpływie na codzienne funkcjonowanie. Leczeniem pierwszego rzutu jest farmakoterapia SSRI w wysokich dawkach oraz psychoterapia ERP. W postaci opornej dostępny dedykowany protokół TMS — różny od protokołu stosowanego w depresji.

TMS

Fibromialgia i przewlekły ból

Główna ścieżka — TMS

Przewlekły, rozsiany ból mięśniowo-szkieletowy z towarzyszącym zmęczeniem, zaburzeniami snu i deficytami uwagi. Mechanizm obejmuje sensytyzację ośrodkową. TMS jest jedną z nielicznych metod o udokumentowanym wpływie na komponent ośrodkowy bólu we fibromialgii i wybranych zespołach bólu przewlekłego.

TMS

Nastrój 9 jedn. Pokrewne OCD 5 jedn. Lękowe 4 jedn. Zaburzenia związane ze stresem 2 jedn. Poznawcze 2 jedn. Sen 1 jedn. Migrena 1 jedn. Neurorozwojowe 1 jedn. Psychotyczne 5 jedn. Ruchowe 2 jedn.

Wszystkie obszary kliniczne

Pełna mapa leczonych rozpoznań

Grupy w kolejności klinicznej, w nazewnictwie zgodnym z ICD-11 i DSM-5. Każda jednostka prowadzi do osobnej strony z opisem klinicznym, kryteriami diagnostycznymi i przebiegiem postępowania.

Zaburzenia nastroju

Grupa rozpoznań, w których wiodącym objawem jest zaburzona regulacja nastroju — najczęściej trwałe obniżenie, niekiedy okresowe podwyższenie. Objawy utrzymują się tygodniami lub miesiącami i wpływają na codzienne funkcjonowanie.

9 jednostek Strona grupy: Zaburzenia nastroju →

Depresja

Zaburzenie, w którym obniżony nastrój, utrata zainteresowań i zmniejszenie energii utrzymują się przez co najmniej dwa tygodnie i wyraźnie wpływają na codzienne funkcjonowanie. Towarzyszą zaburzenia snu, apetytu, koncentracji oraz poczucie winy lub bezwartościowości. Najczęstsze rozpoznanie spośród zaburzeń nastroju.

Czytaj więcej →

Depresja nawracająca

Co najmniej dwa epizody depresyjne oddzielone okresami remisji trwającymi przynajmniej dwa miesiące. Postępowanie obejmuje leczenie aktualnego epizodu oraz farmakoterapię podtrzymującą o przewidywanym czasie zależnym od liczby i nasilenia nawrotów.

Czytaj więcej →

Depresja lekooporna

Brak satysfakcjonującej odpowiedzi na co najmniej dwie adekwatne próby leczenia przeciwdepresyjnego, prowadzone w odpowiedniej dawce i przez wystarczająco długi czas. Ocena obejmuje także poprawę częściową oraz nawroty po remisji.

Czytaj więcej →

Choroba afektywna dwubiegunowa

Zaburzenie nastroju o przebiegu fazowym, w którym mogą występować epizody depresji, manii, hipomanii albo stany mieszane. Ocena obejmuje rozpoznanie, stabilność fazy, leczenie podstawowe, ryzyko zmiany fazy i bezpieczeństwo.

Czytaj więcej →

Depresja w chorobie afektywnej dwubiegunowej

Stabilna faza depresyjna w przebiegu ChAD. U wybranych pacjentów TMS może być rozważany wyłącznie po ocenie stabilności fazy, leczenia podstawowego i bezpieczeństwa; ketamina dożylna i esketamina donosowa nie są właściwą ścieżką w tym obrazie klinicznym.

Czytaj więcej →

Dystymia

Przewlekły obraz depresyjny z utrzymującym się obniżeniem nastroju, niską energią, zmęczeniem i ograniczeniem sprawczości. Wymaga różnicowania z depresją nawracającą, ChAD, ADHD, zaburzeniami snu i chorobami somatycznymi.

Czytaj więcej →

Zaburzenia depresyjno-lękowe mieszane

Obraz mieszany objawów depresyjnych i lękowych o nasileniu, które nie spełnia pełnych kryteriów żadnej z dwóch kategorii rozpatrywanych osobno, ale wyraźnie utrudnia funkcjonowanie. Postępowanie obejmuje farmakoterapię i psychoterapię.

Czytaj więcej →

Depresja w ciąży

Depresja w okresie ciąży, w której leczenie wymaga uwzględnienia objawów, bezpieczeństwa pacjentki, przebiegu ciąży i decyzji dotyczących farmakoterapii. U wybranych pacjentek TMS może być rozważany jako metoda niefarmakologiczna po kwalifikacji. W stanach nagłych właściwy jest pilny tryb pomocy.

Czytaj więcej →

Depresja poporodowa

Depresja po porodzie wymagająca odróżnienia od baby blues, psychozy poporodowej, ChAD, stanu mieszanego i OCD okołoporodowego. U stabilnych pacjentek TMS może być rozważany jako metoda niefarmakologiczna po kwalifikacji. Objawy psychotyczne, mania, ryzyko wobec dziecka lub pacjentki wymagają pilnej pomocy.

Czytaj więcej →

Zaburzenia pokrewne OCD

Spektrum rozpoznań, w których obecne są natrętne myśli, impulsy, sprawdzanie, unikanie, rytuały albo powtarzalne zachowania trudne do przerwania. TMS może być rozważany indywidualnie w logice spektrum OCD, nie jako automatyczne wskazanie.

5 jednostek Strona grupy: Zaburzenia pokrewne OCD →

OCD / nerwica natręctw

Zaburzenie obsesyjno-kompulsyjne z natrętnymi myślami i kompulsjami. TMS ma tu najlepiej ugruntowane miejsce w tej grupie, po kwalifikacji i analizie dotychczasowego leczenia.

Czytaj więcej →

Dysmorfofobia (BDD)

Dysmorfofobia, czyli body dysmorphic disorder, polega na uporczywym zaabsorbowaniu postrzeganym defektem wyglądu, który dla otoczenia jest niewidoczny albo niewielki. Objawom często towarzyszą powtarzalne zachowania: sprawdzanie w lustrze, porównywanie, maskowanie, szukanie zapewnień, unikanie ludzi albo wielokrotne procedury kosmetyczne bez trwałej ulgi. W PHOENIX dysmorfofobia jest rozumiana jako zaburzenie ze spektrum OCD i pokrewnych; w wybranych przypadkach można rozważyć kwalifikację do TMS w logice spektrum OCD.

Czytaj więcej →

Hipochondria (lęk o zdrowie)

Hipochondria, współcześnie często opisywana jako zaburzenie lękowe o zdrowie, polega na uporczywym lęku przed poważną chorobą i interpretowaniu zwykłych odczuć z ciała jako sygnału zagrożenia. Objawom mogą towarzyszyć powtarzalne badania, sprawdzanie, szukanie zapewnień, monitorowanie ciała lub unikanie lekarzy. W PHOENIX hipochondria jest rozumiana jako zaburzenie ze spektrum OCD i pokrewnych; w wybranych przypadkach można rozważyć kwalifikację do TMS w logice spektrum OCD.

Czytaj więcej →

Trichotillomania

Trichotillomania polega na powtarzalnym wyrywaniu włosów, które prowadzi do widocznej utraty owłosienia, cierpienia i ograniczenia funkcjonowania. Może mieć charakter automatyczny, nawykowy, impulsywny albo poprzedzony napięciem i zakończony chwilową ulgą. W ICD-11 należy do zaburzeń zachowań powtarzalnych skoncentrowanych na ciele, w grupie OCD i pokrewnych. W PHOENIX w wybranych przypadkach można rozważyć kwalifikację do TMS w logice spektrum OCD.

Czytaj więcej →

Zbieractwo (hoarding)

Zbieractwo, czyli hoarding disorder, polega na trwałej trudności w pozbywaniu się rzeczy, silnym dyskomforcie przy wyrzucaniu oraz gromadzeniu przedmiotów do stopnia, który ogranicza korzystanie z przestrzeni życiowej. W ICD-11 należy do zaburzeń obsesyjno-kompulsyjnych i pokrewnych, choć nie zawsze ma klasyczne obsesje jak OCD. W PHOENIX w wybranych przypadkach można rozważyć kwalifikację do TMS w logice spektrum OCD.

Czytaj więcej →

Zaburzenia lękowe

Zaburzenia lękowe obejmują przewlekłe zamartwianie, napady paniki, agorafobię i lęk społeczny. U wybranych pacjentów z przewlekłym GAD TMS może być rozważany po kwalifikacji; w napadach paniki, agorafobii i fobii społecznej najważniejsze jest uporządkowanie diagnostyki, leczenia podstawowego i problemów współistniejących.

4 jednostki Strona grupy: Zaburzenia lękowe →

Zespół lęku uogólnionego (GAD)

Przewlekłe zamartwianie i napięcie obejmujące wiele obszarów życia. U wybranych pacjentów z przewlekłym, leczonym GAD TMS może być rozważany po kwalifikacji.

Czytaj więcej →

Zaburzenie paniczne / napady paniki

Zaburzenie paniczne polega na nawracających napadach paniki oraz utrzymującej się obawie przed ich powtórzeniem. Napady mogą obejmować kołatanie serca, duszność, ból w klatce piersiowej, zawroty głowy, drżenie, pocenie, uczucie nierealności i lęk przed śmiercią lub utratą kontroli. Ważne jest różnicowanie z GAD, agorafobią, chorobami somatycznymi, substancjami oraz sytuacjami wymagającymi pilnej pomocy.

Czytaj więcej →

Agorafobia

Agorafobia polega na utrwalonym lęku przed sytuacjami, w których ucieczka mogłaby być trudna albo pomoc niedostępna. Może dotyczyć transportu publicznego, tłumu, kolejek, sklepów, otwartych przestrzeni, zamkniętych miejsc lub samotnego wychodzenia z domu. Opis obejmuje mechanizm unikania, związek z napadami paniki oraz różnicowanie z GAD, depresją, chorobami somatycznymi i sytuacjami wymagającymi pilnej pomocy.

Czytaj więcej →

Fobia społeczna / zaburzenie lęku społecznego

Fobia społeczna, czyli zaburzenie lęku społecznego, polega na utrwalonym lęku przed oceną, krytyką, kompromitacją lub widocznymi objawami lęku w sytuacjach społecznych. Może dotyczyć rozmów, jedzenia przy innych, wystąpień, pracy z ludźmi, kontaktów zawodowych albo relacji. Opis obejmuje objawy, różnicowanie oraz ocenę, czy dominującym problemem jest lęk społeczny, depresja, GAD, ADHD, ChAD albo inna przyczyna ograniczenia funkcjonowania.

Czytaj więcej →

Zaburzenia związane ze stresem

Reakcje psychiczne na rozpoznawalny stresor lub stratę, które utrzymują się, nasilają albo istotnie ograniczają codzienne funkcjonowanie. Same rozpoznania nie są wskazaniem do TMS, ketaminy ani esketaminy, ale dalsza ocena może być potrzebna, gdy obraz rozwinął się w depresję, GAD lub inne dominujące zaburzenie.

2 jednostki Strona grupy: Zaburzenia związane ze stresem →

Zaburzenia adaptacyjne

Zaburzenia adaptacyjne to reakcje psychiczne na rozpoznawalny stresor, takie jak choroba, strata, konflikt, zmiana życiowa, przeciążenie zawodowe lub inne trudne wydarzenie. Objawy mogą obejmować obniżony nastrój, lęk, napięcie, drażliwość, bezsenność i pogorszenie funkcjonowania. Samo F43.2 nie jest wskazaniem do metod zaawansowanych, ale jeśli obraz rozwinął się w depresję, depresję nawracającą, GAD albo utrwala się mimo leczenia, warto rozważyć ponowną ocenę.

Czytaj więcej →

Przedłużająca się żałoba

Przedłużająca się żałoba to utrwalona, nasilona reakcja po śmierci bliskiej osoby, w której dominują tęsknota, zaabsorbowanie stratą, trudność w akceptacji śmierci, poczucie pustki i znaczne pogorszenie funkcjonowania. W ICD-11 jest odrębnym zaburzeniem związanym ze stresem. Sama przedłużająca się żałoba nie jest wskazaniem do TMS, ketaminy ani esketaminy, ale współistniejąca depresja lub GAD mogą wymagać osobnej oceny.

Czytaj więcej →

Zaburzenia poznawcze

Pogorszenie pamięci, uwagi, funkcji wykonawczych lub języka wymaga oceny profilu poznawczego, przyczyn odwracalnych i wpływu objawów na samodzielność. W PHOENIX główną rolę pełni diagnostyka neuropsychologiczna i różnicowanie.

2 jednostki Strona grupy: Zaburzenia poznawcze →

Łagodne zaburzenia poznawcze (MCI)

Mierzalne pogorszenie pamięci, uwagi, funkcji wykonawczych lub języka przy względnie zachowanej samodzielności. W PHOENIX głównym krokiem jest diagnostyka neuropsychologiczna i różnicowanie przyczyn.

Czytaj więcej →

Choroba Alzheimera

Postępująca choroba neurozwyrodnieniowa i jedna z najczęstszych przyczyn otępienia. PHOENIX może pomóc w diagnostyce neuropsychologicznej, różnicowaniu i ocenie objawów psychiatrycznych.

Czytaj więcej →

Zaburzenia snu

Trwałe zaburzenia snu wpływające na funkcjonowanie w dzień wymagają oceny mechanizmu: rytmu dobowego, leków, substancji, chorób współistniejących i dotychczasowego leczenia.

1 jednostka Strona grupy: Zaburzenia snu →

Bezsenność przewlekła

Utrwalone trudności z zasypianiem, utrzymaniem snu albo zbyt wczesnym budzeniem. Podstawą jest CBT-I i leczenie przyczyn, a u wybranych pacjentów można rozważyć kwalifikację do TMS.

Czytaj więcej →

Migrena i bóle głowy

Obszar obejmuje migrenę przewlekłą i inne bóle głowy wymagające oceny neurologicznej, opisu częstości napadów, dotychczasowego leczenia, snu oraz chorób współistniejących.

1 jednostka Strona grupy: Migrena i bóle głowy →

Migrena przewlekła

Częste bóle głowy z cechami migreny, istotnie ograniczające funkcjonowanie. Wymaga diagnostyki neurologicznej; u wybranych pacjentów TMS może być rozważany jako neuromodulacja profilaktyczna.

Czytaj więcej →

Zaburzenia neurorozwojowe

Zaburzenia neurorozwojowe u dorosłych wymagają oceny historii rozwojowej, aktualnego funkcjonowania, objawów współistniejących i różnicowania z innymi przyczynami trudności poznawczych, emocjonalnych oraz organizacyjnych.

1 jednostka Strona grupy: Zaburzenia neurorozwojowe →

ADHD u dorosłych

Zaburzenie neurorozwojowe, którego objawy mogą utrzymywać się od dzieciństwa do dorosłości. Diagnostyka obejmuje wywiad kliniczny, ocenę funkcjonowania, narzędzia takie jak DIVA i MOXO oraz różnicowanie z depresją, lękiem, ChAD, bezsennością i innymi przyczynami trudności z koncentracją.

Czytaj więcej →

Zaburzenia psychotyczne

Zaburzenia psychotyczne obejmują sytuacje, w których pojawiają się urojenia, omamy, dezorganizacja lub utrata kontaktu z rzeczywistością. Priorytetem jest bezpieczeństwo, stabilizacja, leczenie przeciwpsychotyczne, różnicowanie przyczyn i ocena funkcjonowania; TMS ma znaczenie wyłącznie w wąskim, stabilnym kontekście schizofrenii.

5 jednostek Strona grupy: Zaburzenia psychotyczne →

Schizofrenia

Przewlekłe lub nawrotowe zaburzenie psychotyczne obejmujące objawy pozytywne, negatywne i poznawcze. Podstawą jest farmakoterapia przeciwpsychotyczna i stabilizacja; TMS można rozważyć wyłącznie u wybranych stabilnych pacjentów z objawami rezydualnymi.

Czytaj więcej →

Zaburzenia schizoafektywne

Zaburzenie psychotyczne z istotnym komponentem nastroju. Kluczowa jest relacja czasowa psychozy, depresji, manii lub stanu mieszanego. TMS, ketamina dożylna i esketamina donosowa nie są bezpośrednią ścieżką w tym rozpoznaniu; po stabilizacji dalsza ocena może dotyczyć dominującego, odrębnego obrazu klinicznego.

Czytaj więcej →

Zaburzenia schizotypowe

Utrwalony wzorzec nietypowego myślenia, przeżywania, zachowania i relacji społecznych. Wymaga diagnostyki i różnicowania ze schizofrenią, ASD, lękiem społecznym, zaburzeniami osobowości i substancjami; TMS, ketamina i esketamina nie są właściwą ścieżką w tym rozpoznaniu.

Czytaj więcej →

Zaburzenia urojeniowe

Zaburzenie psychotyczne z utrwalonymi urojeniami przy względnie zachowanym funkcjonowaniu poza ich tematem. Wymaga oceny psychiatrycznej, ryzyka, wglądu i różnicowania; TMS, ketamina i esketamina nie są metodami leczenia urojeń.

Czytaj więcej →

Ostre i przemijające zaburzenia psychotyczne

Nagły początek psychozy z urojeniami, omamami, dezorganizacją, lękiem lub pobudzeniem. Priorytetem jest pilna ocena psychiatryczna, bezpieczeństwo, różnicowanie przyczyn i stabilizacja; F23 nie jest wskazaniem do TMS.

Czytaj więcej →

Zaburzenia ruchowe i neurologiczne

Zaburzenia ruchowe i neurologiczne obejmują rozpoznania, w których objawy ruchowe, tiki, drżenie, spowolnienie albo sztywność trzeba oceniać razem z objawami poznawczymi, snem, nastrojem i funkcjonowaniem. PHOENIX nie zastępuje neurologii, ale może pomóc w ocenie neuropsychologicznej, psychiatrycznej i współistniejących trudności.

2 jednostki Strona grupy: Zaburzenia ruchowe i neurologiczne →

Choroba Parkinsona

Postępujące zaburzenie neurodegeneracyjne układu ruchowego, w którym poza drżeniem, sztywnością i spowolnieniem znaczenie mają depresja, lęk, sen, omamy i funkcje poznawcze. PHOENIX nie zastępuje neurologii; może pomóc w ocenie neuropsychologicznej i psychiatrycznej objawów nieruchowych.

Czytaj więcej →

Zespół Tourette’a

Zaburzenie tikowe i neurorozwojowe z licznymi tikami ruchowymi oraz co najmniej jednym tikiem głosowym. W PHOENIX ocena przy zespole Tourette’a obejmuje tiki oraz współistniejące ADHD, OCD, lęk, depresję i sen. TMS nie jest podstawową metodą leczenia tików; jeżeli dominuje OCD, dalsza ocena może przebiegać przez ścieżkę OCD.

Czytaj więcej →

Kwalifikacja

Sama nazwa rozpoznania nie wystarcza do kwalifikacji

Lista obszarów klinicznych pomaga uporządkować wiedzę, ale nie zastępuje kwalifikacji. O wyborze metody decyduje całościowa ocena sytuacji pacjenta — historia leczenia, dokumentacja, przeciwwskazania, cele kliniczne.

Co pomaga w ocenie

Materiał na którym opiera się kwalifikacja

Dokumentacja dotychczasowego leczenia — wypisy, karty informacyjne, recepty.
Wcześniejsze próby farmakoterapii — substancje, dawki, czas, efekt.
Działania niepożądane leków, które wymusiły zmianę lub odstawienie.
Aktualne objawy i poziom funkcjonowania.
Choroby współistniejące i przyjmowane leki.
Realistyczny cel leczenia — przerwanie epizodu, remisja, redukcja nasilenia.
Możliwość udziału w cyklu wizyt w trybie ambulatoryjnym w Krakowie.

Co nie wystarcza

Sytuacje, w których kwalifikacja nie wchodzi w grę

Sama nazwa rozpoznania bez opisu dotychczasowego leczenia.
Oczekiwanie konkretnej metody bez kwalifikacji medycznej.
Brak dokumentacji przy złożonej historii leczenia.
Oczekiwanie procedury ambulatoryjnej w sytuacji ostrego zagrożenia, która wymaga pilnej pomocy.
Aktywne używanie substancji psychoaktywnych.
Niestabilny obraz kliniczny wymagający najpierw innego trybu leczenia.
Stan nagły, aktywne myśli samobójcze — telefon 112 lub izba przyjęć / SOR psychiatryczny.