Skip to main content

NERWICA NARTRĘCTW

objawy, leczenie,
przezczaszkowa stymulacja magnetyczna TMS

Kod ICD-11: 6B20

Nazwa zwyczajowa: nerwica natręctw, OCD

Nazwa jednostki chorobowej ICD-11 PL: zaburzenie obsesyjno-kompulsyjne

Nazwa jednostki chorobowej ICD-11 EN: obsessive-compulsive disorder
Zaburzenie obsesyjno-kompulsyjne (OCD) wpływa na codzienne funkcjonowanie, zdolność do wykonywania swoich obowiązków oraz relacje z innymi. Charakteryzuje się ono obecnością uporczywych obsesji (natręctw) lub kompulsji, lub najczęściej obu. Obsesje to powtarzające się i uporczywe myśli, obrazy lub impulsy, które są natrętne, niechciane i powszechnie związane z lękiem. Osoba chora próbuje ignorować lub tłumić obsesje poprzez wykonywanie kompulsji. Kompulsje to powtarzające się zachowania, w tym powtarzające się czynności umysłowe, które osoba czuje się zmuszona wykonywać w odpowiedzi na obsesję, zgodnie ze sztywnymi zasadami lub w celu osiągnięcia poczucia "kompletności". Aby zaburzenie obsesyjno-kompulsyjne zostało zdiagnozowane, obsesje i kompulsje muszą być czasochłonne (np. zajmować więcej niż godzinę dziennie) lub powodować znaczny dystres lub znaczne upośledzenie w osobistych, rodzinnych, społecznych, edukacyjnych, zawodowych lub innych ważnych obszarach funkcjonowania.

Wiele osób bez OCD ma niepokojące myśli lub powtarzające się zachowania. Jednak te myśli i zachowania zazwyczaj nie zakłócają codziennego życia. U osób z OCD myśli są uporczywe, a zachowania sztywne. Niewykonywanie tych zachowań często powoduje znaczny niepokój. Znaczna część osób z OCD wie lub podejrzewa, że ich natręctwa nie są "naturalnymi" myślami. Pomimo tego mają one trudności z oderwaniem się od obsesyjnych myśli lub zaprzestaniem kompulsywnych działań.

OCD dotyka 2-3% ludzi, a wśród dorosłych nieco więcej kobiet niż mężczyzn. OCD często rozpoczyna się w dzieciństwie, okresie dojrzewania lub we wczesnej dorosłości. Średni wiek wystąpienia pierwszych objawów to 19 lat.

OBJAWY NERWICY NATRĘCTW

  • Natręctwa (obsesje)

    Obsesje to powtarzające się i uporczywe myśli (np. o zanieczyszczeniu), obrazy (np. sceny przemocy) lub impulsy (np. dźgnięcia kogoś nożem), które są odczuwane jako natrętne i niechciane emocje, takie jak lęk czy obrzydzenie. Wiele osób cierpiących na OCD zdaje sobie sprawę, że myśli, impulsy lub obrazy są wytworem ich umysłu i są nadmierne lub nieuzasadnione. Jednak niepokoju spowodowanego natrętnymi myślami nie da się rozwiązać za pomocą logiki czy rozumowania. Większość osób z OCD próbuje złagodzić cierpienie związane z natręctwami za pomocą kompulsji.
  • Kompulsje

    Kompulsje to powtarzające się zachowania lub czynności psychiczne, które osoba czuje się zmuszona wykonywać w odpowiedzi na obsesję. Zachowania te zazwyczaj zapobiegają lub zmniejszają cierpienie danej osoby związane z obsesją. Kompulsje mogą być nadmiernymi reakcjami, które są bezpośrednio związane z obsesją (np. nadmierne mycie rąk z powodu lęku przed zanieczyszczeniem) lub czynnościami zupełnie z nią niezwiązanymi. W najcięższych przypadkach ciągłe powtarzanie rytuałów może wypełniać cały dzień, uniemożliwiając normalne funkcjonowanie.
  • Kompulsje psychiczne

    Kompulsje obejmują też mentalne powtarzanie określonych czynności w celu zapobieżenia potencjalnie negatywnym skutkom, przeglądanie wspomnień w celu upewnienia się, że nie wyrządziło się komuś krzywdy, oraz liczenie przedmiotów. Kompulsje albo nie są w faktyczny sposób związane z realnym zagrożeniem (np. układanie przedmiotów symetrycznie, aby zapobiec skrzywdzeniu bliskiej osoby), albo są wyraźnie przesadne (np. codzienne wielogodzinne branie prysznica, aby zapobiec chorobie).
  • Czasochłonność i unikanie

    Obsesje i kompulsje są czasochłonne, zajmują więcej niż 1 godzinę dziennie, lub powodują znaczne upośledzenie funkcjonowania w życiu osobistym, rodzinnym, społecznym, edukacyjnym, zawodowym lub w innych ważnych obszarach funkcjonowania. Osoby z zaburzeniem obsesyjno-kompulsyjnym często unikają ludzi, miejsc lub rzeczy, które wywołują obsesje i kompulsje.
  • Powtarzalne i częste tematy obsesji

    Treść obsesji i kompulsji różni się u poszczególnych osób i może być pogrupowana w różne tematy lub wymiary objawów, w tym: sprzątanie (np. obsesje zanieczyszczenia i kompulsje sprzątania); symetria (np. obsesje symetrii i kompulsje powtarzania, porządkowania i liczenia); zakazane lub tabuizowane myśli (np. obsesje agresywne, seksualne i religijne) i związane z nimi kompulsje. Niektóre osoby mają trudności z pozbywaniem się przedmiotów i gromadzą je w konsekwencji typowych obsesji, takich jak lęk przed skrzywdzeniem innych.
  • Ulga

    Chociaż kompulsje nie są wykonywane dla przyjemności, ich wykonanie może przynieść chwilową ulgę w niepokoju wywoływanym przez obsesje.

TYPOWE PRZYKŁADY NATRĘCTW I KOMPULSJI

NATRĘCTWA

  • strach przed skażeniem przez ludzi lub środowisko
  • niepokojące myśli lub obrazy o charakterze seksualnym
  • strach przed wypowiadaniem nieprzyzwoitych słów lub obelg
  • nadmierna troska o porządek, symetrię lub precyzję
  • strach przed utratą lub wyrzuceniem czegoś ważnego

KOMPULSJE

  • nadmierne lub rytualne mycie rąk, branie prysznica lub mycie zębów
  • powtarzające się czyszczenie przedmiotów domowego użytku
  • porządkowanie lub układanie rzeczy w określony sposób
  • powtarzające się sprawdzanie zamków, przełączników lub urządzeń
  • uporczywe liczenie do określonej liczby

LECZENIE NERWICY NATRĘCTW

PRZEZCZASZKOWA STYMULACJA MAGNETYCZNA - TMS

Około 40% osób cierpiących na zaburzenia obsesyjno-kompulsyjne nie reaguje na samodzielnie stosowane, konwencjonalne metody leczenia, takie jak psychoterapia czy leczenie farmakologiczne. Powtarzalna przezczaszkowa stymulacja magnetyczna (ang. repetitive transcranial magnetic stimulation - rTMS) jest skuteczną i bezpieczną metodą wykorzystująca powtarzające się impulsy magnetyczne do wyciszenia nadmiernie aktywnych obszarów mózgu powodujących natręctwa i kompulsje.

PRZEBIEG LECZENIA

  • Najczęściej zalecane jest ukończenie 30 sesji wykonywanych od poniedziałku do piątku, przez kolejnych 6 tygodni.
  • W niektórych sytuacjach jest możliwe wykonanie więcej niż jednej sesji dziennie.
  • Pojedyncza sesja trwa od 10 do 45 minut, w zależności od protokołu leczenia.
  • Ilość sesji i konkretny protokół leczenia jest ustalany przez lekarza, w trakcie konsultacji kwalifikacyjnej.

BADANIA I PUBLIKACJE NAUKOWE

W metaanalizie "An updated meta-analysis: Short-term therapeutic effects of repeated transcranial magnetic stimulation in treating obsessive-compulsive disorder." dokonano systematycznego przeglądu 20 badań, w których wzięło udział łącznie 791 pacjentów. Z przeglądu wynika, że TMS daje klinicznie istotną poprawę objawów. Badania wykazały, że po pełnym kursie leczenia OCD u około 55% pacjentów nastąpiło znaczące zmniejszenie objawów, a u 1 na 3 nastąpiła całkowita remisja. 1

W badaniu"Adjunctive Low-frequency Repetitive Transcranial Magnetic Stimulation over the Right Dorsolateral Prefrontal Cortex in Patients with Treatment-resistant Obsessive-compulsive Disorder: A Randomized Controlled Trial" oceniano wpływ rTMS o niskiej częstotliwości zastosowanego na prawą grzebitowo-boczną korę przedczołową (ang. dorsolateral prefrontal cortex - DLPFC) u pacjentów z OCD opornym na leczenie. Badanie potwierdziło, że leczenie wspomagające rTMS znacząco poprawiło objawy obsesyjne u pacjentów, jak również towarzyszące im objawy depresyjne. 2

Badanie "Repetitive transcranial magnetic stimulation in the treatment of obsessive-compulsive disorders: Double blind randomized clinical trial.", również wykazało że rTMS o niskiej częstotliwości, skierowany na prawą DLPFC, jest obiecującym narzędziem w leczeniu OCD. 3

1 - An updated meta-analysis: Short-term therapeutic effects of repeated transcranial magnetic stimulation in treating obsessive-compulsive disorder.
Zhou DD, Wang W, Wang GM, Li DQ, Kuang L.
J Affect Disord. 2017 Jun;215:187-196. doi: 10.1016/j.jad.2017.03.033 Epub 2017 Mar 18. PMID: 28340445.
2 - Adjunctive Low-frequency Repetitive Transcranial Magnetic Stimulation over the Right Dorsolateral Prefrontal Cortex in Patients with Treatment-resistant Obsessive-compulsive Disorder: A Randomized Controlled Trial.
Seo HJ, Jung YE, Lim HK, Um YH, Lee CU, Chae JH.
Clin Psychopharmacol Neurosci. 2016 May 31;14(2):153-60. doi: PMID: 27121426; PMCID: PMC4857874.
3 - Repetitive transcranial magnetic stimulation in the treatment of obsessive-compulsive disorders: Double blind randomized clinical trial.
Elbeh KAM, Elserogy YMB, Khalifa HE, Ahmed MA, Hafez MH, Khedr EM.
Psychiatry Res. 2016 Apr 30;238:264-269. doi: 10.9758/cpn.2016.14.2.153 Epub 2016 Feb 21. PMID: 27086243.